Σύμφωνα με τον μύθο, ο τραγοπόδαρος Πάνας έκοψε ένα αγριοκάλαμο από τις όχθες του ποταμού και έφτιαξε το μουσικό όργανο "σύριγγα". Έτσι το ποτάμι πήρε το όνομα Τράγος.
Οι πρώτες πηγές του Τράγου ευρίσκονται κοντά στην Μονή της Παναγίας Κερνίτσης στην Νυμφασία Αρκαδίας.Μετά συνεχίζει βόρεια, περνάει δίπλα από την Καμένιτσα και φτάνει κοντά στο χωριό Παναγίτσα.

Με τον Μιχάλη βρεθήκαμε στο χωριό Καλλιάνι για να περπατήσουμε το Λαγκαδινό Ρέμα.  Μπαίνοντας στο χωριό υπάρχει μία μικρή πλατεία όπου παρκάραμε το αυτοκίνητο για να ετοιμαστούμε, αλλά και για να ζητήσουμε πληροφορίες για το ρέμα, επειδή ήταν η πρώτη φορά που θα το κατεβαίναμε. Ρωτάμε λοιπόν ένα ντόπιο πως θα φτάσουμε στο ρέμα. Μας δείχνει ένα κατηφορικό χωματόδρομο και μας λέει με σιγουριά  «Από το δρόμο αυτό θα φτάσετε στο ρέμα. Προσοχή όμως θα πηγαίνετε πάντα δεξιά». Σε ερώτηση μου αν το ρέμα έχει δυσκολίες απάντησε αρνητικά. Ο Μιχάλης μου λέει «τα σχοινιά να τα αφήσουμε» εγώ όμως του απαντάω «Ένα σχοινί θα το πάρω».

Παίρνουμε λοιπόν τον χωματόδρομο. Σε λίγο φτάνουμε σε διχάλα του δρόμου και φυσικά πάμε δεξιά. Αμέσως μετά βλέπουμε αριστερά κάτι σαν φαρδύ μονοπάτι η μουλαρόδρομο. Δεν προβληματιζόμαστε, ο ντόπιος είπε όλο δεξιά. Συνεχίζουμε λοιπόν στον δρόμο προς τα δεξιά. Μας προβλημάτιζε λίγο ότι ο δρόμος προχωρούσε ισουψώς, δεν κατέβαινε καθόλου. Τέλος πάντων, ελπίζαμε ότι σε λίγο θα άρχιζε να κατηφορίζει. Έλα όμως που συνέχεια κύκλωνε τον λόφο πάνω στον οποίο είναι κτισμένο το Καλλιάνι.

Η περιοχή του Δάσους της Σκιρίτιδας απ' όπου πηγάζει ο ποταμός Ευρώτας βρίσκεται στα νότια του νομού Αρκαδίας καταλαμβάνοντας μια έκταση 40.000 στρεμμάτων. Το υψόμετρο της έκτασης κυμαίνεται μεταξύ 650 μ. και 1100 μ. Η καταπράσινη αυτή περιοχή έχει βόρεια το Μαίναλο, δυτικά τον Ταΰγετο, ανατολικά τον Πάρνωνα και νότια το άνοιγμα μεταξύ του Πάρνωνα και του Ταΰγετου όπου βρίσκεται και η πεδιάδα της Σπάρτης.

Ο Λάδωνας, σύμφωνα με τη Μυθολογία ήταν δράκος με εκατό κεφάλια. Ο Ησίοδος αναφέρει ότι ο Λάδωνας ήταν γιός του Φόρκυος και της Κητούς, ενώ ο Φερεκύδης δέχεται ότι ήταν  γιός του Τυφώνα και της Έχιδνας και  είχε οριστεί από την θεά Ήρα σαν φύλακας των χρυσών μήλων που βρίσκονταν στη νήσο των θεών στη χώρα του Άτλαντα. Τους χρυσούς αυτούς καρπούς των δένδρων φύλαγαν οι Εσπερίδες και για αυτό στην Μυθολογία αναφέρονται σαν τα χρυσά μήλα των Εσπερίδων, τα οποία πήρε ο Ηρακλής σε ένα από τα κατορθώματα του.

Στο παρακάτω κείμενο περιγράφεται το τμήμα του Λούσιου από την γέφυρα στη θέση Μονόπορη, κοντά στη Δημητσάνα, μέχρι το γεφύρι στο μονοπάτι Μονή Φιλοσόφου- Μονη Προδρόμου. Στο τμήμα αυτό έγινε το τραγικό δυστύχημα το οποίο μας συγκλόνισε. Είναι άδικο, μια έξοδος στη φύση νέων παιδιών, που ήθελαν να δουν τοπία που οι κάτοικοι των πόλεων αγνοούν, να έχει τόσο τραγική κατάληξη. Η ονομασία «Φαράγγι Λούσιου» περισσότερο καλύπτει την ανάγκη να προσδιορίσουμε το τμήμα αυτό του ποταμού και λιγότερο το περιγράφει γεωγραφικά. Πάντως υπάρχουν και στοιχεία φαραγγιού, όπως το σημείο όπου το νερό τρέχει ανάμεσα σε  βράχια που δεν απέχουν μεταξύ τους περισσότερο από το άνοιγμα των χεριών, ένα jump περίπου δύο μέτρα και ο καταρράκτης!!  Επομένως στο φαράγγι του Λούσιου γίνεται διάσχιση ποταμού, με ένα τεχνικό σημείο και ένα ραπέλ πάνω από δέκα μέτρα. Επίσης πρέπει να τονίσουμε ιδιαίτερα ότι η διάσχιση έγινε με μικρή παροχή νερού και είναι προφανές ότι αν το νερό είναι πολύ, οι δυσκολίες πολλαπλασιάζονται. Η γνώμη μου είναι ότι το συγκεκριμένο τμήμα του ποταμού γίνεται χωρίς πρόβλημα μόνο από μέσα Ιουλίου μέχρι μέσα Σεπτεμβρίου και πάλι ανάλογα με τις βροχές.

Ο Απολλώνιος ο Ρόδιος (Δ 260 κ.ε.) γράφει ότι ¨…πριν ακόμη υπάρξουν όλα τα άστρα και η σελήνη στον ουρανό ούτε και ακουγόταν το ιερό γένος των Δαναών, υπήρχον μόνο οι Αρκάδες…¨. Ακόμα και αν θεωρήσουμε τα παραπάνω σαν υπερβολή την οποία ποιητική αδεία χρησιμοποιεί ο Απολλώνιος, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τον Παυσανία ο οποίος (Αρκαδικά I 4) λέγει ότι πρώτος κάτοικος της Αρκαδίας ήταν ο Πελασγός. Μάλιστα ο Παυσανίας και ο Απολλόδωρος συμφωνούν ότι η ονομασία της χώρας και των κατοίκων της ήταν Πελασγία και Πελασγοί. Πρέπει να σημειωθεί ότι πολλοί αρχαίοι συγγραφείς θεωρούσαν τους Πελασγούς προέλληνες, δηλαδή ότι ζούσαν στην Ελλάδα πριν από τους ιστορικούς χρόνους.

To ρέμα της Μαζιάς πηγάζει πριν από τη Μονή Κοντολινάς και χύνεται στο φαράγγι της Ζαρμπάνιτσας, αρκετά ψηλά και αυτός είναι ο λόγος που το περιλάβαμε σε αυτή την ενότητα.
Η πρόσβαση στο ρέμα της Μαζιάς είναι πολύ εύκολη. Λίγο μετά την Καστάνιτσα, στο δρόμο για τον Άγιο Ανδρέα, σε μια αριστερή στροφή υπάρχει στο δεξιό μέρος του δρόμου ευδιάκριτη πινακίδα, Ρέμα Μαζιάς.

ΠΟΤΑΜΟΣ ΒΡΑΣΙΑΤΗΣ - ΦΑΡΑΓΓΙ ΖΑΡΜΠΑΝΙΤΣΑΣ

Στον Πάρνωνα, στην ανατολική πλευρά του υπάρχουν πολλά και ενδιαφέροντα χωριά. Όλα είναι ωραιότατα με μεγάλη ιστορία και πολλά κτίρια είναι κτισμένα πριν διακόσια και τριακόσια χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Πλάτανος σαν Πλαταμώνας και η Σίταινα μνημονεύονται στο Χρονικό της Αλώσεως του Φραντζή και η Καστάνιτσα με το Βυζαντινό της όνομα Κωστάντζα μνημονεύεται σε αυτοκρατορικό χρυσόβουλο του 1293. Επίσης στην περιοχή  υπάρχουν πολλά μοναστήρια, Μονή Καρυάς της οποίας οι αγιογραφίες χρονολογούνται από το 1638, Μονή της Παναγίας Αρτοκωστάς που ιδρύθηκε τον 12ο αιώνα, το ερειπωμένο σήμερα μοναστήρι της Παναγίας της Σελλάς που επισκευάστηκε το 1609 και άλλα.

Το ρέμα Λεπίδας με τους καταπληκτικούς καταρράκτες (περισσότερα), συνεχίζει σαν ρέμα Σπηλιάς και μετά το χωριό Πλάτανος, σαν ρέμα Σπηλιάκια.

Aν πάμε στο χωριό Πλάτανος στα μέσα του καλοκαιριού με σκοπό να κατέβουμε το ρέμα Σπηλιάκια, φτάνοντας στη γέφυρα πριν το χωριό παθαίνουμε ένα σοκ. Το ρέμα κάτω από την γέφυρα είναι τελείως ξερό.

Μπαίνοντας όμως στο χωριό αμέσως βλέπουμε πολλά νερά να τρέχουν. Αν ακολουθήσουμε τον κατηφορικό δρόμο θα φτάσουμε στο ρέμα όπου με έκπληξη βλέπουμε ότι έχει αρκετό νερό. Μάλιστα αν περπατήσουμε για λίγο ανάντι στο ρέμα θα φτάσουμε σε καταρράκτη, όχι ιδιαίτερα ψηλό, αλλά με μεγάλη παροχή νερού.

Το νερό αυτό έρχεται από την πηγή Μάννα του Νερού, που βρίσκεται αρκετά ψηλότερα από το χωριό. Το νερό αυτό μέσα από τα βράχια φτάνει στο χωριό και μετά σχηματίζει τον καταρράκτη. Επειδή η παροχή του νερού είναι μεγάλη ακόμα και το καλοκαίρι, το ρέμα Σπηλιάκια έχει νερό όλο τον χρόνο.

ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΚΟΥΜΑΝΗ  ΕΛΑΙΑ –ΓΕΦΥΡΑ ΕΛΑΙΑΣ

Ξεκινάμε από τη διασταύρωση του δρόμου που έρχεται από Κούμανη με το δρόμο Λάλας-Λαμπεία. Περπατάμε σε δρόμο προς το ποτάμι και φτάνουμε σε εκκλησία. Πριν την εκκλησία αριστερά και κάτω φεύγει χωματόδρομος και υπάρχει πινακίδα με χάρτη και πληροφορίες σχετικά με το μονοπάτι. Στη συνέχεια κατηφορίζουμε μέχρι το ποτάμι. Από εδώ και κάτω το ποτάμι πλαταίνει πολύ και κυλάει χωρίς σκάλες η δύσκολα σημεία. τουλάχιστον μέχρι το Πουρνογέφυρο, η κατά τη σωστότερη άποψη Πουρναρογέφυρο, κοντά στο χωριό Χώρα Αρκαδίας Για τη διάσχιση αυτού του τμήματος του πόταμού το πιο απαραίτητο εφόδιο είναι δύο αυτοκίνητα τύπου JEEP,  γιατί η κάθοδος από την άσφαλτο στο ποτάμι και η άνοδος από το ποτάμι στην άσφαλτο απαιτούν περίπου τρείς ώρες

Κείμενο και Φωτογραφίες Ντίνος Δημητρακόπουλος

Για φωτογραφίες πατήστε εδώ

 

Ο  ποταμός Ερύμανθος σχηματίζεται από πηγές που βρίσκονται στη ανατολική πλευρά του ομώνυμου βουνού. Αρχικά τα νερά έχουν κατεύθυνση νοτιοανατολική μέχρι το χωριό Τριπόταμα. Εκεί, ενώνονται με τα νερά του Αροάνιου, δεν είναι αυτός που πηγάζει από το Πλανητέρο και του Σειραίου, που είναι ένα μικρό ποτάμι που μαζεύει τα νερά κυρίως του  βουνού Αφροδίσιο και της γύρο περιοχής.Έτσι ο Ερύμανθος γίνεται ποτάμι.

ΤΡΙΠΟΤΑΜΑ – ΡΕΜΑ ΛΑΜΠΕΙΑΣ

Στα Τριπόταμα το ποτάμι έχει μαζέψει αρκετό νερό και η διάσχιση του αρχίζει από εκεί. Μέσα στο χωριό οι όχθες είναι κτισμένες με πέτρες και κατεβαίνουμε αρκετά σκαλιά μέχρι να φτάσουμε στο νερό. Στο σημείο αυτό το ποτάμι είναι αρκετά πλατύ, αλλά ρηχό. Μετά το χωριό το ποτάμι διασχίζει ένα επίπεδο οροπέδιο και οι όχθες φαίνονται αδιαπέραστες εξαιτίας της πυκνής βλάστησης. Το τοπίο δεν έχει κάτι το ιδιαίτερο, αλλά η διαδρομή είναι ευχάριστη και χωρίς καμία δυσκολία. Σιγά σιγά το οροπέδιο στενεύει και τα βουνά αριστερά και δεξιά από το ποτάμι φαίνονται να πλησιάζουν. Πριν από τα δύσκολα μία ευχάριστη έκπληξη. Από πηγή σε βράχο σε ύψος τρία περίπου μέτρα πέφτει πολύ νερό. Ακόμα και αν έχεις νερό, το αδειάζεις και γεμίζεις από το νερό του βράχου.

ΤΑΝΟΣΣτην αρχαιότητα όταν οι απόγονοι των Πελασγών Αρκάδες είχαν αποτραβηχτεί στα ορεινά μέρη της Πελοποννήσου, δύο ισχυρά βασίλεια αναπτύχθηκαν στις πεδινές περιοχές κοντά στις πόλεις Σπάρτη και Άργος και ο Τάνος ήταν το φυσικό σύνορο τους. Ο ποταμός Τάνος στις μέρες μας σε όλο το μήκος του κυλάει στο Νομό Άρκαδίας. Οι πηγές του Τάνου βρίσκονται δυτικά της κορυφής του Πάρνωνα, Μεγάλη Τούρλα (1935). Στη συνέχεια το ποτάμι γυρίζει προς το Βοριά, μετά τον Άγιο Πέτρο στρέφεται ανατολικότερα, μετά την συμβολή του με τον χείμαρο Ξεριά στρέφεται τελείως ανατολικά, μετά τα Κάτω Δολιανά στρέφεται νοτιοανατολικά και μετά μία τελική στροφή προς το βορειά, χύνεται στη θάλασσα βορειοανατολικά από το Παράλιο Άστρος.

ΠΟΤΑΜΟΣ ΒΟΥΦΑΓΟΣ

Στην Αρκαδία υπάρχει ο ποταμός Βουφάγος ο οποίος είναι μάλλον άγνωστος στους περισσότερους. Το όνομα του προέρχεται από τον Βουφάγο ο οποίος ήταν αρκαδικός ήρωας, παιδί του Ιαπετού και της Θόρνακος, τον οποίον στο δάσος της Φολόης σκότωσε η Άρτεμις με βέλος, γιατί την πρόσβαλλε με ανόσιες πράξεις.

Ο Βουφάγος, που το όνομα του σημαίνει «αυτός που τρώει βόδια» δηλαδή ο πολυφαγάς,  είχε την καταγωγή από την αρχαία πόλη Βουφάγιον την οποίαν άλλοι τοποθετούν στο χωριό Παλαιόκαστρο  Αρκαδίας, που είναι κοντά στον Αλφειό και άλλοι στην περιοχή της αρχαίας Γόρτυνας. Ο Παυσανίας (Αρκαδικά ΧΧVI  8), σχετικά με την πόλη Βουφάγιον αναφέρει ότι εκεί υπήρχαν οι πηγές του ποταμού Βουφάγου, που οριοθετούσαν τα σύνορα της αρχαίας Ηραίας και της Μεγάλης Πόλης.

ΠΟΤΑΜΟΣ  ΕΡΥΜΑΝΘΟΣ ΒΡΕΜΑ ΛΑΜΠΕΙΑΣ     ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΚΟΥΜΑΝΗ-ΕΛΑΙΑ

H πορεία για τον Ερύμανθο Β΄ αρχίζει εκεί που τελείωσε η διάσχιση του Ερύμανθου Α΄, δηλαδή από την δεύτερη ταμπέλα της Δ.Ε.Η φεύγοντας από τη Λαμπεία η από την πρώτη ταμπέλα της Δ.Ε.Η., φεύγοντας από τα Τριπόταμα. Αρχικά ξεκινάμε από βατό χωματόδρομο και όταν φτάσουμε στον Υ.Η. Σταθμό αφήνουμε τον χωματόδρομο και μπαίνουμε στο νερό. Όταν φτάσουμε στον καταρράκτη τον παρακάμπτουμε από δεξιά και κατεβαίνουμε στο ποτάμι.

ΠΟΤΑΜΟΣ ΤΟΥΘΟΑΣ

…Έστι δε Τουθόα ποταμός εμβάλλει
δε εις τον Λάδωνα και η Τουθόα
κατά των Θελπουσίων όρον…

Παυσανία Αρκαδικά, XXV,12

Όσοι ταξιδεύουν από τα Λαγκάδια Γορτυνίας προς το Λευκοχώρι (πρώην Ρεκούνι), δεν υποψιάζονται ότι αριστερά τους, στο βάθος της χαράδρας, αθέατο από τον δρόμο υπάρχει το ρέμα Τουθόα. Το ρέμα σχηματίζεται από τα νερά που κατεβαίνουν από τα Λαγκάδια και από το ρέμα Μπούφι που πηγάζει από κεφαλάρι στη θέση Μπούφι και που συναντιόνται κοντά στον οικισμό ΄Αγιος Νικόλαος, όπου φτάνει στενός ασφάλτινος δρόμος (2χμ).

P1010317

Ο Δίας σύμφωνα με την μυθολογία γεννήθηκε στη Κρητέα, μία κορυφή του Λύκαιου όρους στην Αρκαδία. Τον νεογέννητο Δία έπλυναν στον πλησιέστερο ποταμό, που γιαυτό ονομάστηκε Λούσιος, τρείς νύμφες η Νέδα, η Αγνώ και η Θεισόα.

O Λούσιος έχει τις πηγές του στο οροπέδιο της Καρκαλούς, βόρεια της Δημητσάνας. Η μεγαλύτερη πηγή του βρίσκεται στη βορειοδυτική άκρη του οροπέδιου, στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, λίγο πριν ο δρόμος αρχίσει να κατηφορίζει για τα Λαγκάδια.Το μοναδικό σε αυτή τη πηγή είναι ότι το νερό της βγαίνει από τετράκρουνη βρύση, που πάνω της είναι η  εκκλησία. Στη συνέχεια ο Λούσιος μαζεύει τα νερά του οροπέδιου, περνάει δίπλα από τη Δημητσάνα, μετά το γεφύρι στη θέση Μονόπορη πέφτει στο ομώνυμο φαράγγι, βγαίνει στην αρχαία Γόρτυνα,  συνεχίζει σε  κλειστή κοιλάδα και αφού περάσει κάτω  από το Ατσιχωλίτικο γεφύρι  πέφτει στον Αλφειό.

1_4Ο Αλφειός με τα 112 χιλιόμετρα του είναι ο μεγαλύτερος ποταμός της Πελοποννήσου. Σύμφωνα με τον Στράβωνα τα νερά του Αλφειού θεράπευαν τα άλφη, δηλαδή τις λευκές κηλίδες στο σώμα και από εκεί προέρχεται η ονομασία του. Ο Όμηρος αναφέρει ότι στις όχθες του Αλφειού γεννήθηκε από το Δία και τη Σεμέλη ο Διόνυσος. Επίσης στη Μυθολογία υπάρχουν αναφορές στον Αλφειό και συγκεκριμένα ότι στο ποτάμι είχε την κατοικία του ο Ποσειδώνας και ότι στις όχθες του ο Ερμής έκλεψε τα βόδια του Απόλλωνα.