Η γνωριμία με τον Λαδοπόταμο ακολούθησε τον κλασσικό δρόμο που περιγράφω στο αρχικό κείμενο της ιστοσελίδας. Με κάποιο τρόπο μαθαίνεις για ένα ρέμα το οποίο δεν ήξερες. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ο Ε.Ο.Σ Αχαρνών έβαλε στο Πρόγραμμα του Σεπτεμβρίου 2009 ¨Λαδοπόταμος από την Κερνίτσα στο Μέγα Σπήλαιο¨ Τελικά η διαδρομή έγινε από την αντίθετη κατεύθυνση αλλά δεν έχει σημασία. Μετά ανοίγεις το χάρτη και προσπαθείς να καταλάβεις όσα περισσότερα μπορείς. Τελικά πας στο ρέμα μία, δύο φορές η όσο θα χρειαστεί. Σχεδόν ποτέ δεν αρκεί μία φορά.

Ο Σελινούντας πηγάζει από τις ανατολικές πλαγιές του βουνού Ερύμανθος, αλλά μαζεύει και τα νερά της δυτικής πλευράς του βουνού Καλλιφώνι. Μάλιστα πρίν από την Άνω Βλασία σχηματίζει ένα πολύ όμορφο καταρράκτη, τον καταρράκτη του Αγίου Ταξιάρχη. Μετά ο Σελινούντας στρέφεται προς το βορρά και αφού διαγράψει ένα τόξο συνεχίζει βορειοανατολικά  περνώντας κάτω από τη Μονή Μακκελαριάς που είναι κτισμένη σε ένα γυμνό πέτρινο εξόγκωμα πάνω από τη δεξιά όχθη του.

Σύμφωνα με τον μύθο, ο τραγοπόδαρος Πάνας έκοψε ένα αγριοκάλαμο από τις όχθες του ποταμού και έφτιαξε το μουσικό όργανο "σύριγγα". Έτσι το ποτάμι πήρε το όνομα Τράγος.
Οι πρώτες πηγές του Τράγου ευρίσκονται κοντά στην Μονή της Παναγίας Κερνίτσης στην Νυμφασία Αρκαδίας.Μετά συνεχίζει βόρεια, περνάει δίπλα από την Καμένιτσα και φτάνει κοντά στο χωριό Παναγίτσα.

Με τον Μιχάλη βρεθήκαμε στο χωριό Καλλιάνι για να περπατήσουμε το Λαγκαδινό Ρέμα.  Μπαίνοντας στο χωριό υπάρχει μία μικρή πλατεία όπου παρκάραμε το αυτοκίνητο για να ετοιμαστούμε, αλλά και για να ζητήσουμε πληροφορίες για το ρέμα, επειδή ήταν η πρώτη φορά που θα το κατεβαίναμε. Ρωτάμε λοιπόν ένα ντόπιο πως θα φτάσουμε στο ρέμα. Μας δείχνει ένα κατηφορικό χωματόδρομο και μας λέει με σιγουριά  «Από το δρόμο αυτό θα φτάσετε στο ρέμα. Προσοχή όμως θα πηγαίνετε πάντα δεξιά». Σε ερώτηση μου αν το ρέμα έχει δυσκολίες απάντησε αρνητικά. Ο Μιχάλης μου λέει «τα σχοινιά να τα αφήσουμε» εγώ όμως του απαντάω «Ένα σχοινί θα το πάρω».

Παίρνουμε λοιπόν τον χωματόδρομο. Σε λίγο φτάνουμε σε διχάλα του δρόμου και φυσικά πάμε δεξιά. Αμέσως μετά βλέπουμε αριστερά κάτι σαν φαρδύ μονοπάτι η μουλαρόδρομο. Δεν προβληματιζόμαστε, ο ντόπιος είπε όλο δεξιά. Συνεχίζουμε λοιπόν στον δρόμο προς τα δεξιά. Μας προβλημάτιζε λίγο ότι ο δρόμος προχωρούσε ισουψώς, δεν κατέβαινε καθόλου. Τέλος πάντων, ελπίζαμε ότι σε λίγο θα άρχιζε να κατηφορίζει. Έλα όμως που συνέχεια κύκλωνε τον λόφο πάνω στον οποίο είναι κτισμένο το Καλλιάνι.

Η περιοχή του Δάσους της Σκιρίτιδας απ' όπου πηγάζει ο ποταμός Ευρώτας βρίσκεται στα νότια του νομού Αρκαδίας καταλαμβάνοντας μια έκταση 40.000 στρεμμάτων. Το υψόμετρο της έκτασης κυμαίνεται μεταξύ 650 μ. και 1100 μ. Η καταπράσινη αυτή περιοχή έχει βόρεια το Μαίναλο, δυτικά τον Ταΰγετο, ανατολικά τον Πάρνωνα και νότια το άνοιγμα μεταξύ του Πάρνωνα και του Ταΰγετου όπου βρίσκεται και η πεδιάδα της Σπάρτης.

Ο Λάδωνας, σύμφωνα με τη Μυθολογία ήταν δράκος με εκατό κεφάλια. Ο Ησίοδος αναφέρει ότι ο Λάδωνας ήταν γιός του Φόρκυος και της Κητούς, ενώ ο Φερεκύδης δέχεται ότι ήταν  γιός του Τυφώνα και της Έχιδνας και  είχε οριστεί από την θεά Ήρα σαν φύλακας των χρυσών μήλων που βρίσκονταν στη νήσο των θεών στη χώρα του Άτλαντα. Τους χρυσούς αυτούς καρπούς των δένδρων φύλαγαν οι Εσπερίδες και για αυτό στην Μυθολογία αναφέρονται σαν τα χρυσά μήλα των Εσπερίδων, τα οποία πήρε ο Ηρακλής σε ένα από τα κατορθώματα του.

Στο παρακάτω κείμενο περιγράφεται το τμήμα του Λούσιου από την γέφυρα στη θέση Μονόπορη, κοντά στη Δημητσάνα, μέχρι το γεφύρι στο μονοπάτι Μονή Φιλοσόφου- Μονη Προδρόμου. Στο τμήμα αυτό έγινε το τραγικό δυστύχημα το οποίο μας συγκλόνισε. Είναι άδικο, μια έξοδος στη φύση νέων παιδιών, που ήθελαν να δουν τοπία που οι κάτοικοι των πόλεων αγνοούν, να έχει τόσο τραγική κατάληξη. Η ονομασία «Φαράγγι Λούσιου» περισσότερο καλύπτει την ανάγκη να προσδιορίσουμε το τμήμα αυτό του ποταμού και λιγότερο το περιγράφει γεωγραφικά. Πάντως υπάρχουν και στοιχεία φαραγγιού, όπως το σημείο όπου το νερό τρέχει ανάμεσα σε  βράχια που δεν απέχουν μεταξύ τους περισσότερο από το άνοιγμα των χεριών, ένα jump περίπου δύο μέτρα και ο καταρράκτης!!  Επομένως στο φαράγγι του Λούσιου γίνεται διάσχιση ποταμού, με ένα τεχνικό σημείο και ένα ραπέλ πάνω από δέκα μέτρα. Επίσης πρέπει να τονίσουμε ιδιαίτερα ότι η διάσχιση έγινε με μικρή παροχή νερού και είναι προφανές ότι αν το νερό είναι πολύ, οι δυσκολίες πολλαπλασιάζονται. Η γνώμη μου είναι ότι το συγκεκριμένο τμήμα του ποταμού γίνεται χωρίς πρόβλημα μόνο από μέσα Ιουλίου μέχρι μέσα Σεπτεμβρίου και πάλι ανάλογα με τις βροχές.

Ο Απολλώνιος ο Ρόδιος (Δ 260 κ.ε.) γράφει ότι ¨…πριν ακόμη υπάρξουν όλα τα άστρα και η σελήνη στον ουρανό ούτε και ακουγόταν το ιερό γένος των Δαναών, υπήρχον μόνο οι Αρκάδες…¨. Ακόμα και αν θεωρήσουμε τα παραπάνω σαν υπερβολή την οποία ποιητική αδεία χρησιμοποιεί ο Απολλώνιος, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τον Παυσανία ο οποίος (Αρκαδικά I 4) λέγει ότι πρώτος κάτοικος της Αρκαδίας ήταν ο Πελασγός. Μάλιστα ο Παυσανίας και ο Απολλόδωρος συμφωνούν ότι η ονομασία της χώρας και των κατοίκων της ήταν Πελασγία και Πελασγοί. Πρέπει να σημειωθεί ότι πολλοί αρχαίοι συγγραφείς θεωρούσαν τους Πελασγούς προέλληνες, δηλαδή ότι ζούσαν στην Ελλάδα πριν από τους ιστορικούς χρόνους.

To ρέμα της Μαζιάς πηγάζει πριν από τη Μονή Κοντολινάς και χύνεται στο φαράγγι της Ζαρμπάνιτσας, αρκετά ψηλά και αυτός είναι ο λόγος που το περιλάβαμε σε αυτή την ενότητα.
Η πρόσβαση στο ρέμα της Μαζιάς είναι πολύ εύκολη. Λίγο μετά την Καστάνιτσα, στο δρόμο για τον Άγιο Ανδρέα, σε μια αριστερή στροφή υπάρχει στο δεξιό μέρος του δρόμου ευδιάκριτη πινακίδα, Ρέμα Μαζιάς.

ΠΟΤΑΜΟΣ ΒΡΑΣΙΑΤΗΣ - ΦΑΡΑΓΓΙ ΖΑΡΜΠΑΝΙΤΣΑΣ

Στον Πάρνωνα, στην ανατολική πλευρά του υπάρχουν πολλά και ενδιαφέροντα χωριά. Όλα είναι ωραιότατα με μεγάλη ιστορία και πολλά κτίρια είναι κτισμένα πριν διακόσια και τριακόσια χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Πλάτανος σαν Πλαταμώνας και η Σίταινα μνημονεύονται στο Χρονικό της Αλώσεως του Φραντζή και η Καστάνιτσα με το Βυζαντινό της όνομα Κωστάντζα μνημονεύεται σε αυτοκρατορικό χρυσόβουλο του 1293. Επίσης στην περιοχή  υπάρχουν πολλά μοναστήρια, Μονή Καρυάς της οποίας οι αγιογραφίες χρονολογούνται από το 1638, Μονή της Παναγίας Αρτοκωστάς που ιδρύθηκε τον 12ο αιώνα, το ερειπωμένο σήμερα μοναστήρι της Παναγίας της Σελλάς που επισκευάστηκε το 1609 και άλλα.

Το ρέμα Λεπίδας με τους καταπληκτικούς καταρράκτες (περισσότερα), συνεχίζει σαν ρέμα Σπηλιάς και μετά το χωριό Πλάτανος, σαν ρέμα Σπηλιάκια.

Aν πάμε στο χωριό Πλάτανος στα μέσα του καλοκαιριού με σκοπό να κατέβουμε το ρέμα Σπηλιάκια, φτάνοντας στη γέφυρα πριν το χωριό παθαίνουμε ένα σοκ. Το ρέμα κάτω από την γέφυρα είναι τελείως ξερό.

Μπαίνοντας όμως στο χωριό αμέσως βλέπουμε πολλά νερά να τρέχουν. Αν ακολουθήσουμε τον κατηφορικό δρόμο θα φτάσουμε στο ρέμα όπου με έκπληξη βλέπουμε ότι έχει αρκετό νερό. Μάλιστα αν περπατήσουμε για λίγο ανάντι στο ρέμα θα φτάσουμε σε καταρράκτη, όχι ιδιαίτερα ψηλό, αλλά με μεγάλη παροχή νερού.

Το νερό αυτό έρχεται από την πηγή Μάννα του Νερού, που βρίσκεται αρκετά ψηλότερα από το χωριό. Το νερό αυτό μέσα από τα βράχια φτάνει στο χωριό και μετά σχηματίζει τον καταρράκτη. Επειδή η παροχή του νερού είναι μεγάλη ακόμα και το καλοκαίρι, το ρέμα Σπηλιάκια έχει νερό όλο τον χρόνο.

ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΚΟΥΜΑΝΗ  ΕΛΑΙΑ –ΓΕΦΥΡΑ ΕΛΑΙΑΣ

Ξεκινάμε από τη διασταύρωση του δρόμου που έρχεται από Κούμανη με το δρόμο Λάλας-Λαμπεία. Περπατάμε σε δρόμο προς το ποτάμι και φτάνουμε σε εκκλησία. Πριν την εκκλησία αριστερά και κάτω φεύγει χωματόδρομος και υπάρχει πινακίδα με χάρτη και πληροφορίες σχετικά με το μονοπάτι. Στη συνέχεια κατηφορίζουμε μέχρι το ποτάμι. Από εδώ και κάτω το ποτάμι πλαταίνει πολύ και κυλάει χωρίς σκάλες η δύσκολα σημεία. τουλάχιστον μέχρι το Πουρνογέφυρο, η κατά τη σωστότερη άποψη Πουρναρογέφυρο, κοντά στο χωριό Χώρα Αρκαδίας Για τη διάσχιση αυτού του τμήματος του πόταμού το πιο απαραίτητο εφόδιο είναι δύο αυτοκίνητα τύπου JEEP,  γιατί η κάθοδος από την άσφαλτο στο ποτάμι και η άνοδος από το ποτάμι στην άσφαλτο απαιτούν περίπου τρείς ώρες

Κείμενο και Φωτογραφίες Ντίνος Δημητρακόπουλος

Για φωτογραφίες πατήστε εδώ

 

Ο  ποταμός Ερύμανθος σχηματίζεται από πηγές που βρίσκονται στη ανατολική πλευρά του ομώνυμου βουνού. Αρχικά τα νερά έχουν κατεύθυνση νοτιοανατολική μέχρι το χωριό Τριπόταμα. Εκεί, ενώνονται με τα νερά του Αροάνιου, δεν είναι αυτός που πηγάζει από το Πλανητέρο και του Σειραίου, που είναι ένα μικρό ποτάμι που μαζεύει τα νερά κυρίως του  βουνού Αφροδίσιο και της γύρο περιοχής.Έτσι ο Ερύμανθος γίνεται ποτάμι.

ΤΡΙΠΟΤΑΜΑ – ΡΕΜΑ ΛΑΜΠΕΙΑΣ

Στα Τριπόταμα το ποτάμι έχει μαζέψει αρκετό νερό και η διάσχιση του αρχίζει από εκεί. Μέσα στο χωριό οι όχθες είναι κτισμένες με πέτρες και κατεβαίνουμε αρκετά σκαλιά μέχρι να φτάσουμε στο νερό. Στο σημείο αυτό το ποτάμι είναι αρκετά πλατύ, αλλά ρηχό. Μετά το χωριό το ποτάμι διασχίζει ένα επίπεδο οροπέδιο και οι όχθες φαίνονται αδιαπέραστες εξαιτίας της πυκνής βλάστησης. Το τοπίο δεν έχει κάτι το ιδιαίτερο, αλλά η διαδρομή είναι ευχάριστη και χωρίς καμία δυσκολία. Σιγά σιγά το οροπέδιο στενεύει και τα βουνά αριστερά και δεξιά από το ποτάμι φαίνονται να πλησιάζουν. Πριν από τα δύσκολα μία ευχάριστη έκπληξη. Από πηγή σε βράχο σε ύψος τρία περίπου μέτρα πέφτει πολύ νερό. Ακόμα και αν έχεις νερό, το αδειάζεις και γεμίζεις από το νερό του βράχου.

ΤΑΝΟΣΣτην αρχαιότητα όταν οι απόγονοι των Πελασγών Αρκάδες είχαν αποτραβηχτεί στα ορεινά μέρη της Πελοποννήσου, δύο ισχυρά βασίλεια αναπτύχθηκαν στις πεδινές περιοχές κοντά στις πόλεις Σπάρτη και Άργος και ο Τάνος ήταν το φυσικό σύνορο τους. Ο ποταμός Τάνος στις μέρες μας σε όλο το μήκος του κυλάει στο Νομό Άρκαδίας. Οι πηγές του Τάνου βρίσκονται δυτικά της κορυφής του Πάρνωνα, Μεγάλη Τούρλα (1935). Στη συνέχεια το ποτάμι γυρίζει προς το Βοριά, μετά τον Άγιο Πέτρο στρέφεται ανατολικότερα, μετά την συμβολή του με τον χείμαρο Ξεριά στρέφεται τελείως ανατολικά, μετά τα Κάτω Δολιανά στρέφεται νοτιοανατολικά και μετά μία τελική στροφή προς το βορειά, χύνεται στη θάλασσα βορειοανατολικά από το Παράλιο Άστρος.

ΠΟΤΑΜΟΣ ΒΟΥΦΑΓΟΣ

Στην Αρκαδία υπάρχει ο ποταμός Βουφάγος ο οποίος είναι μάλλον άγνωστος στους περισσότερους. Το όνομα του προέρχεται από τον Βουφάγο ο οποίος ήταν αρκαδικός ήρωας, παιδί του Ιαπετού και της Θόρνακος, τον οποίον στο δάσος της Φολόης σκότωσε η Άρτεμις με βέλος, γιατί την πρόσβαλλε με ανόσιες πράξεις.

Ο Βουφάγος, που το όνομα του σημαίνει «αυτός που τρώει βόδια» δηλαδή ο πολυφαγάς,  είχε την καταγωγή από την αρχαία πόλη Βουφάγιον την οποίαν άλλοι τοποθετούν στο χωριό Παλαιόκαστρο  Αρκαδίας, που είναι κοντά στον Αλφειό και άλλοι στην περιοχή της αρχαίας Γόρτυνας. Ο Παυσανίας (Αρκαδικά ΧΧVI  8), σχετικά με την πόλη Βουφάγιον αναφέρει ότι εκεί υπήρχαν οι πηγές του ποταμού Βουφάγου, που οριοθετούσαν τα σύνορα της αρχαίας Ηραίας και της Μεγάλης Πόλης.

ΠΟΤΑΜΟΣ  ΕΡΥΜΑΝΘΟΣ ΒΡΕΜΑ ΛΑΜΠΕΙΑΣ     ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΚΟΥΜΑΝΗ-ΕΛΑΙΑ

H πορεία για τον Ερύμανθο Β΄ αρχίζει εκεί που τελείωσε η διάσχιση του Ερύμανθου Α΄, δηλαδή από την δεύτερη ταμπέλα της Δ.Ε.Η φεύγοντας από τη Λαμπεία η από την πρώτη ταμπέλα της Δ.Ε.Η., φεύγοντας από τα Τριπόταμα. Αρχικά ξεκινάμε από βατό χωματόδρομο και όταν φτάσουμε στον Υ.Η. Σταθμό αφήνουμε τον χωματόδρομο και μπαίνουμε στο νερό. Όταν φτάσουμε στον καταρράκτη τον παρακάμπτουμε από δεξιά και κατεβαίνουμε στο ποτάμι.

ΠΟΤΑΜΟΣ ΤΟΥΘΟΑΣ

…Έστι δε Τουθόα ποταμός εμβάλλει
δε εις τον Λάδωνα και η Τουθόα
κατά των Θελπουσίων όρον…

Παυσανία Αρκαδικά, XXV,12

Όσοι ταξιδεύουν από τα Λαγκάδια Γορτυνίας προς το Λευκοχώρι (πρώην Ρεκούνι), δεν υποψιάζονται ότι αριστερά τους, στο βάθος της χαράδρας, αθέατο από τον δρόμο υπάρχει το ρέμα Τουθόα. Το ρέμα σχηματίζεται από τα νερά που κατεβαίνουν από τα Λαγκάδια και από το ρέμα Μπούφι που πηγάζει από κεφαλάρι στη θέση Μπούφι και που συναντιόνται κοντά στον οικισμό ΄Αγιος Νικόλαος, όπου φτάνει στενός ασφάλτινος δρόμος (2χμ).

P1010317

Ο Δίας σύμφωνα με την μυθολογία γεννήθηκε στη Κρητέα, μία κορυφή του Λύκαιου όρους στην Αρκαδία. Τον νεογέννητο Δία έπλυναν στον πλησιέστερο ποταμό, που γιαυτό ονομάστηκε Λούσιος, τρείς νύμφες η Νέδα, η Αγνώ και η Θεισόα.

O Λούσιος έχει τις πηγές του στο οροπέδιο της Καρκαλούς, βόρεια της Δημητσάνας. Η μεγαλύτερη πηγή του βρίσκεται στη βορειοδυτική άκρη του οροπέδιου, στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, λίγο πριν ο δρόμος αρχίσει να κατηφορίζει για τα Λαγκάδια.Το μοναδικό σε αυτή τη πηγή είναι ότι το νερό της βγαίνει από τετράκρουνη βρύση, που πάνω της είναι η  εκκλησία. Στη συνέχεια ο Λούσιος μαζεύει τα νερά του οροπέδιου, περνάει δίπλα από τη Δημητσάνα, μετά το γεφύρι στη θέση Μονόπορη πέφτει στο ομώνυμο φαράγγι, βγαίνει στην αρχαία Γόρτυνα,  συνεχίζει σε  κλειστή κοιλάδα και αφού περάσει κάτω  από το Ατσιχωλίτικο γεφύρι  πέφτει στον Αλφειό.

1_4Ο Αλφειός με τα 112 χιλιόμετρα του είναι ο μεγαλύτερος ποταμός της Πελοποννήσου. Σύμφωνα με τον Στράβωνα τα νερά του Αλφειού θεράπευαν τα άλφη, δηλαδή τις λευκές κηλίδες στο σώμα και από εκεί προέρχεται η ονομασία του. Ο Όμηρος αναφέρει ότι στις όχθες του Αλφειού γεννήθηκε από το Δία και τη Σεμέλη ο Διόνυσος. Επίσης στη Μυθολογία υπάρχουν αναφορές στον Αλφειό και συγκεκριμένα ότι στο ποτάμι είχε την κατοικία του ο Ποσειδώνας και ότι στις όχθες του ο Ερμής έκλεψε τα βόδια του Απόλλωνα.

Η Νέδα είναι το μοναδικό ποτάμι στην Ελλάδα που έχει γυναικείο όνομα. Ετσι αρχίζουν τα περισσότερα κείμενα για τη Νέδα. Με τον ίδιο τρόπο θα άρχιζα και εγώ το κείμενο αυτό πριν καιρό. Σήμερα όμως ξέρω άλλα τρία ποτάμια που έχουν γυναικείο όνομα, την Έρκυνα, την Αράπιτσα και την Τουθόα. Η Έρκυνα είναι ένα μικρό ποτάμι που διασχίζει την Λιβαδειά, η Αράπιτσα είναι το ποτάμι που διασχίζει την Νάουσα και στα νερά του έπεσαν και πνίγηκαν οι γυναίκες της Νάουσας με τα παιδιά τους για να μην τις πιάσουν οι Τούρκοι και η Τουθόα είναι ένα ποτάμι που πηγάζει κοντά στα Λαγκάδια και χύνεται στον Λάδωνα. Εν πάσει περιπτώσει το ποτάμι πήρε το όνομα μιάς γυναίκας  της νύμφης Νέδα, η οποία μαζί με άλλες δύο νύμφες, την Αγνώ και την Θεισόα έλουσαν στα νερά του ποταμού Λούσιου το νεογέννητο Δία.

Αρκετά όμως με την ονοματολογία. Την Νέδα πρέπει να την μάθουμε όλοι και να την επισκεφτούνε όσοι μπορούνε, γιατί είναι το ωραιότερο ποτάμι της Ελλάδας. Το ωραιότερο μεμονωμένο τμήμα ποταμού είναι μακράν το Πανταβρέχει. Στη Νέδα, από τις πηγές της μέχρι τη σήραγγα κάτω από το χωριό Πλατάνια, υπάρχουν όλα όσα ομορφαίνουν ένα ποτάμι. Υπάρχουν μεγάλοι καταρράκτες, υπάρχουν μικροί καταρράκτες, υπάρχουν παραδοσιακά αλλά και σύγχρονα  γεφύρια, υπάρχει ένα τεχνικό πέρασμα που κατεβαίνεται μόνο με σχοινί και αμέσως μετά ένα στενό φαράγγι πλάτους ενός μέτρου, πεντακάθαρα νερά, όχθες κατάφυτες από δένδρα και θάμνους και τέλος υπάρχει η σήραγγα που άνοιξε το ποτάμι μέσα στα βράχια που του έκλειναν τον δρόμο. Εκεί το ποτάμι εξαφανίζεται για πολλά μέτρα και μόνο κολυμπώντας μπορεί να περάσει κανείς με τον ελάχιστο φωτισμό άπο τις ακτίνες του ήλιου που μπαίνουν από ένα μικρό άνοιγμα στο πάνω μέρος τις σήραγγας.

ΝΕΔΩΝΗ πόλη της Καλαμάτας έχει ένα προνόμιο το οποίο μόνο άλλες δύο τρείς ελληνικές πόλεις έχουν, τη διασχίζει ένα ποτάμι, ο Νέδων. Οι πηγές του Νέδοντα είναι ψηλά στον Ταύγετο, πιο πάνω από το χωριό Νέδουσα. Το χειμώνα έχει αρκετό νερό, το καλοκαίρι όμως στερεύει τελείως.

Μέσα στη Καλαμάτα για προφανείς λόγους η κοίτη του είναι κτισμένη. Η διάσχιση, με τους φίλους του Ε.Ο.Σ Καλαμάτας άρχισε λοιπόν λίγο πριν φτάσει το ποτάμι στη πόλη, εκεί που υπάρχει ακόμη η φυσική κοίτη του και έγινε ανάντι. Το συνηθισμένο στα ποτάμια είναι η διάσχιση να γίνεται κατάντι, ώστε να μην μας δυσκολεύει το ρεύμα. Όμως επειδή την εποχή που έγινε η διάσχιση, μέσα Οκτωβρίου, το ποτάμι αλλού ήταν ξερό και όπου είχε νερό ήταν πολύ λίγο, κάναμε μία εξαίρεση στον κανόνα.

Πέρνωντας τον δρόμο από Καλαμάτα για Μάνη, αριστερά στο βάθος βλέπουμε τον Ταύγετο και δεξιά έχουμε τη θάλασσα. Αυτή η περιοχή αυλακώνεται από πολλά φαράγγια που ξεκινάνε από το βουνό και φτάνουν μέχρι τον κόλπο της Καλαμάτας. Από τα πιο γνωστά φαράγγια είναι του Ρίντομου και του Βυρού. Τα φαράγγια αυτά δεν έχουν νερό και η διάσχιση τους μπορεί να γίνει όλες τις εποχές, εκτός εάν έχουν προηγηθεί η αναμένονται έντονες βροχοπτώσεις. Διανυκτερεύσεις γίνονται στην Καλαμάτα η στην Καρδαμύλη και τα χωριά της περιοχής.

Ο Παυσανίας στα Αρκαδικά αναφέρει τρία περάσματα  από την Αργολίδα στην Αρκαδία Το πρώτο, των Υσιών (Αχλαδόκαμπος), ακολουθεί τον δρόμο πάνω από το Παρθένιον όρος προς την Τεγέα και την Τρίπολη. Απ’ αυτό μπήκε ο Παυσανίας στην Αρκαδία και αφού περιηγήθηκε σε όλη την περιοχή έφυγε από το ίδιο πέρασμα. Τα άλλα δύο  περάσματα οδηγούν στην Μαντινεία, το ένα μέσω του περάσματος της Κλίμακος και το άλλο μέσω του περάσματος του Πρίνου (η Πόρτες- η «μαρμαρένια σούδα»). Ο δρόμος στο πέρασμα αυτό περνάει από ένα επιβλητικό και μαγευτικό φυσικό περιβάλλον και συγκεκριμένα από το διάσελο όπου σμίγει το Αρτεμίσιο με το όρος Κτενιάς. Πάνω από το διάσελο, όπως αναφέρει και ο Παυσανίας, έχει τις πηγές του ο ποταμός Ίναχος. Ο Ίναχος αρχικά ρέει παράλληλα με το δρόμο ο οποίος και σήμερα διασχίζει το βουνό και τότε αποτελούσε το σύνορο της ¨χώρας¨ των Αργείων και της ¨χώρας¨ των Μαντινείων. Στη συνέχεια  απομακρύνεται από το δρόμο και προχωράει πλέον δια μέσου της Αργολικής γης, ονομαζόμενος χαρακτηριστικά από τον Αισχύλο Αργείτικο ποτάμι.

ΡΕΜΑ ΔΙΑΒΟΛΟΓΕΦΥΡΟΣτην Τροιζηνία, κοντά στο χωριό Τροιζήνα υπάρχει ένα φαράγγι του οποίου οι δύο πλευρές ενώνονται με φυσικό γεφύρι, που δημιούργησε η διάβρωση των πετρωμάτων από το νερό και τον αέρα και γι αυτό οι ντόπιοι το ονόμασαν Διαβολογέφυρο. Το τοπίο είναι εκληκτικά όμορφο, το φαράγγι είναι πολύ στενό και βαθύ και το νερό που τρέχει σχηματίζει ένα μικρό καταρράκτη. Αυτό το φυσικό φαινόμενο είναι πολύ σπάνιο, δεδομένου ότι κάτι παρόμοιο υπάρχει μόνο στο Νομό Ιωαννίνων κοντά στο χωριό Λίθινο, εκεί όμως αντίθετα λέγεται Θεογέφυρο. Οι πιο ψαγμένοι ταξιδώτες γνωρίζουν το Διαβολογέφυρο, όμως σχεδόν όλοι αρκούνται να θαυμάζουν το πανέμορφο τοπίο από το τεχνητό γεφύρι που κατασκευάστηκε δίπλα στο φυσικό.