Τα Αθαμανικά Όρη ονομάστηκαν έτσι από τον βασιλιά του Ορχομενού, Αθάμαντα, ο οποίος έζησε τον 4ο αιώνα π.Χ. Κατά τη μυθολογία η θεά Ήρα, για να εκδικηθεί τη γυναίκα του Αθάμαντα, Ινώ, τρελαίνει τον άντρα της. Πάνω σε μια κρίση ο Αθάμαντας  σκοτώνει ένα από τα παιδιά του. Η Ινώ παίρνει μαζί το δεύτερο παιδί τους, αλλά στην προσπάθειά τους να ξεφύγουν, πέφτουν στη θάλασσα και πνίγονται. Όταν ο Αθάμαντας ξαναβρίσκει τα λογικά του, κυνηγημένος από τύψεις αφήνει τον κάμπο και αναζητά καταφύγιο στα βουνά, μαζί με λίγους πολεμιστές που τον ακολούθησαν. Έκτοτε και μέχρι τα Ρωμαϊκά χρόνια στα βουνά αυτά κατοικούσαν οι Αθαμάνες. Η άλλη ονομασία της  οροσειράς,  που τελικά έχει επικρατήσει,  δηλαδή Τζουμέρκα, είναι  σύνθετη. Προέρχεται από τις  λέξεις «τζούμες» που σημαίνει άγρια, πέτρινη κορυφή και «έρκος» που σημαίνει τείχος, φράγμα. Ανταποκρίνεται δηλαδή απόλυτα στην πραγματικότητα διότι τα  Τζουμέρκα είναι ένα πέτρινο τείχος το οποίο κάποτε χώριζε τα αρχαία κράτη των Θεσσαλών και των Ηπειρωτών.

Το Ματσουκιώτικο ρέμα αρχίζει από τα νερά που τρέχουν από την κορυφή των Τζουμέρκων (Αθαμανικά Όρη) Καταραχιάς (2280) και πέφτει στον Καλαρρύτικο μετά την Μονή Κηπίνας. Κοντά στο χωριό Ματσούκι πέφτουν στο ρέμα νερά που τρέχουν από την Κορυφή 2190 (Ανώνυμη) και Κακαρδίτσα (2429). Τα νερά που έρχονται από την Κακαρδίτσα σχηματίζουν ένα μικρό ρέμα. Στο βιβλίο του Νίκου Νέζη Τα Ελληνικά Βουνά (Τόμος 2 σελ. 304) το ρέμα αυτό αναφέρεται σαν Κρυμμένο Ποτάμι, ενώ στον χάρτη Νότια Πίνδος (Road Εκδόσεις Α.Ε.) σαν Κόκκινο Ποτάμι. Επίσης μέσα από το χωριό Ματσούκι περνάει το ρέμα Βασίλης που σχηματίζει τους καταπληκτικούς καταρράκτες.  Τους καταρράκτες στο Ματσούκι κατέβηκε ο Γιώργος Ανδρέου και η ομάδα του και μετά διέσχισαν το Ματσουκιώτικο ρέμα μέχρι την Μονή Κηπίνας. Πιό κάτω περιγράφεται η διάσχιση σε κείμενο Γιώργου Ανδρέου που  δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Κορφές του Ε.Ο.Σ. Αχαρνών (Τεύχος 213  Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2012).

"Μετά τον καταρράκτη ακολουθούμε χωρίς μεγάλες δυσκολίες το Ματσουκιώτικο ρέμα. Πολύ εντυπωσιακό είναι το τελευταίο κομμάτι με τα πηγαία τρεχούμενα νερά του, που σχηματίζουν υδάτινες μικρές και μεγάλες κουρτίνες. Η πορεία αυτή συνεχίζει χωρίς τεχνικές και ιδιαίτερες δυσκολίες για μισή ώρα μέχρι το παλιό γεφύρι του Σταφυλά. Από εκεί γίνεται και η έξοδος, όπου σε 20 λεπτά βρίσκεσαι στον κεντρικό δρόμο που οδηγεί στο χωριό. Υπάρχει και η επιλογή της αντίθετης κατεύθυνσης που οδηγεί, στο χωριό από ανηφορική πεζοπορική διαδρομή 50’. Από το γεφύρι του Σταφυλά περνούσε ο παλιός δρόμος και το μονοπάτι που ένωνε το Ματσούκι με τα Πράμαντα και τα άλλα χωριά.  Το υπόλοιπο φαράγγι μέχρι τη σμίξη με τον Καλαρρύτικο, το Ματσουκιώτικο ρέμα, δεν έχει σημεία που χρειάζονται σχοινιά και ανήκει στην κατηγορία river trekking. Είναι μια πανέμορφη διαδρομή με αρκετά οτενά σημεία και με τρεχούμενα πηγαία νερά που σχηματίζουν πελώριες υδάτινες κουρτίνες. Η διαδρομή από το γεφύρι του Σταφυλά μέχρι τη σμίξη με τον Καλαρρύτικο ποταμό είναι περίπου  δυόμισι ώρες, ενώ άλλα 50’ είναι μέχρι το γεφύρι που βρίσκεται κάτω από τη μονή Κιπίνας. Σύνολο διαδρομής river trekking, περίπου 4 ώρες. Η κατάβαση του πάνω μέρους του φαραγγιού απαιτεί να υπάρχει επικεφαλής έμπειρος οδηγός, ενώ το κάτω μέρος γίνεται από ομάδες, χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις.

Υδρολογικά στοιχεία

Μεγάλες ποσότητες νερού περνάνε από τα φαράγγια τις περιόδους των έντονων καιρικών φαινομένων και της εποχής που λιώνουν τα χιόνια της Κακαρδίτσας. Το φαράγγι είναι προσπελάσιμο από Ιούλιο μέχρι και Οκτώβριο. Σε περιόδους με έντονες βροχοπτώσεις και λιώσιμο των χιονιών του ορεινού όγκου των Τζουμέρκων είναι απροσπέλαστο!

Ειδικά στοιχεία

*Απόσταση από Γιάννενα 54 χιλιόμετρα. Διάρκεια περίπου 1:15 -1:30.

*Υψόμετρο αφετηρίας: 1100μέτρα *Υψόμετρο τερματισμού: 840 μέτρα στη γέφυρα Σταφυλά και 540 μέτρα στη γέφυρα Κηπίνας *Μήκος φαραγγιού 850 μέτρα μέχρι τη γέφυρα Σταφυλά και 3,8χλμ μέχρι τη γέφυρα Κηπίνας."

Σημείωση: Το γεφύρι του Σταφυλά που αναφέρεται στο κείμενο του Γιώργου Ανδρέου είναι στο χωματόδρομο που οδηγεί από την άσφαλτο στη Μονή Βύλιζας. Κάτω απο το χωριό Κηπίνα (πρώην Αρμπορέσι) υπάρχει το πέτρινο δίτοξο γεφύρι του Ραφτάνη το οποίο  εξυπηρετούσε την επικοινωνία της Κηπίνας με τους Χριστούς. Το γεφύρι κτίστηκε από τον μάστορα Ραφτάνη από το χωριό Ραφταναίοι. Μετά την Μονή Κηπίνας το Ματσουκιώτικο ρέμα πέφτει στον Άνω Καλαρρύτικο. Χρησιμοποιούμε αυτή την ονομασία για να μη γίνει σύγχιση με το τμήμα του ποταμού όπου γίνεται rafting. Η διάσχιση μπορεί να συνεχιστεί μέχρι τουλάχιστον την σύγχρονη σιδερένια γέφυρα μετά το χωριό Χριστοί.

Kείμενο-Φωτογραφίες Γιώργος Ανδρέου

Έρευνα ιστορικών και γεωγραφικών στοιχείων Ντίνος Δημητρακόπουλος

Για φωτογραφίες πατήστε εδώ